معرفی فیلمنقد فیلم

نقد و بررسی فیلم نام گل سرخ (The Name of the Rose)؛ از صومعه تا مرگ

“نام گل سرخ” نخستین رمان بحث برانگیز و مشهور اومبرتو اکو، نشانه شناس، فیلسوف و متخصص قرون وسطی است که در زمان انتشارش (۱۹۸۰) بسیار مورد محبوبیت واقع گشت و نام اکو را بر سر زبان ها انداخت. حال شش سال پس از چاپ رمان، ژان ژاک آنو فیلمساز فرانسوی پس از ساخت سه فیلم در کارنامه اش، به سراغ اقتباس از این کتاب رفته و فیلمی اروپایی را با سرمایه گذاری کمپانی های آمریکایی می سازد.

نقد و بررسی فیلم نام گل سرخ -The Name of The Rose 

فیلم روایت کننده داستان قتل های زنجیره های در یک صومعه ی مذهبی است که به همین مثابه پای یک کشیش مذهبی بنام ولیام از منطقه ی باسکرویل (شان کانری) و شاگردش آدسو (کریستین اسلیتر) به ماجرای مرموز قتل ها باز می شود. از همان ابتدا فیلمساز با ساختن فضای مه آلود و معماری گوتیک، به خوبی سردی اتمسفر قرون وسطی ای را برای مخاطبش می سازد. شهری کوهستانی و کوچک که در حصار ساختمان های خشن صومعه قرار گرفته و کشیش ها و طلاب مسیحی که در انجا گذران زندگی می کنند. ویلیام با حضور دستیار جوانش بیشتر آدمی را به یاد شرلوک هلمز و دکتر واتسن می اندازد و به همین مثابه نام او که اسم باسکرویل را یدک می کشد، به صورت کنایه واری به مجموعه داستان های “خانواده ی باسکرویل” اثر آرتور کانن دویل (خالق شرلوک هلمز) اشاره می کند. قتل های صومعه که مقتول هایش همه طلاب جوان و بعضا کشیش ها هستند، معمای کارآگاه گوتیک ماست. او با وجود مانع های سنتی و افراد رادیکال صومعه باید به صورت پنهانی قاتل را بیابد. قاتلی که در میان خود کشیش هاست. آنو با وفاداری به منبع اقتباسی اش، در کنار تم جنایی، به اتمسفر خرافه گرایی و بخصوص دگماتیسم و دیکتاتوری دینی در زمان قرون وسطی پرداخته و مواضع کشیش های مرتجع و متحجر کلیسا در دوران امپراتوری پاپ را به تصویر می کشد. اوج نمایش این قدرت پراگماتیسمی کلیسا که بر همه چیز سلطه دارد را در سکانس مشاجره ی نمایندگان واتیکان با کشیش های به اصطلاح دمکراتیک تر و محافظه کارتر می بینیم که هسته ی مرکزی دعوایشان بر سر قدرت تصاحبی و ارضی کلیسا می باشد. حال در موزات این موضوع، مخاطب به همراه ویلیام سری به دخمه های پنهانی صومعه زده و پرده از راز این انبارهای تاریک بر می دارد. فیلمساز برای انتقال دادن حس سرد دراماتیک از میزانسن های بسته با کنتراست های نوری غیر متمرکز مانند نور شمع و چراغ های نمور بهره برده که در این امر تا حد زیادی موفق عمل می کند. اما مشکل “نام گل سرخ” اساسا در ساختن فضای بیرونی و اصولا نماهای خارجی است. به بیانی زیستگاه صومعه از نگاه خارج به درستی به آن پرداخت نشده و بخصوص نقش مردم عادی در این شهر به  Tطور واضح توضیح داده نمی شود. تا به اخر به جز سکانس سوزاندن مجرمین داداگاه تفتیش عقاید، ما حضور مستمر و فعالی از مردم نمی بینیم و آن دختر مفروض قصه که به مانند شبح می آید و می رود در پیرنگ حتی به سطح آشناپنداری هم نمی رسد. فیلمساز در پس سکوت های او با آن گریم کثیفش به نوعی قصد دارد توده ی مظلوم له شده در زیر چرخ های استبدادی کلیسا را به تصویر بکشد و در این بین با یک سکانس نیمچه اروتیک باسمه ای با آدسو که نه سر دارد و نه ته، در انتها یک عشق نمور و اخته شده را جمع بندی نماید، که متاسفانه هیچکدام در درام در نمی آید. گویی آن سکانس سکس و حس تشویش آدسو از اعدام دختر فقط برای جمله ی دکوراتیو پایانی نریشن بوده که می گوید: “او تنها عشق زمینی من بود و هیچوقت نامش را ندانستم.” در کنار ابهام حضور دختر، سایر موتیف ها هم گیج و گنگ هستند. رابطه ی آن کشیش و گوژپشت و محافظه کاری های منفعل رئیس صومعه و روشن نشدن درست موضوع کتاب های انبار شده، جزوء ضعف های اصلی فیلم به حساب می آیند.

نقد و بررسی فیلم نام گل سرخ -The Name of The Rose

نام گل سرخ در مضمون و تم، یکی از سیاه ترین دوران تاریخی بشر را مورد کاوش قرار می دهد. دورانی که کلیسا با پیروانی دگماتیک و متحجر دست به تخطئه ی دانش می زدند. دیالوگ های پایانی کشیش تندرو با ویلیام در حالی که می خواهد کتاب بوطیقای ارسطو را معدوم سازد، رادیکالیسم عقب افتاده ی این متعصبان دینی را نشان داده و در این بین فیلمساز با یک تدوین موازی، صحنه ی مجازات بی گناهان را توسط دستگاه جنایت کار تفتیش عقاید به تصویر می کشد.

نقد و بررسی فیلم نام گل سرخ -The Name of The Rose

نام: نام گل سرخ (The Name of the Rose)(1986)
کارگردان: ژان ژاک آنو
امتیاز: ۱۰ / ۵

بیشتر بخوانید: نقد و بررسی فیلم شگفت انگیزان ۲

مرجع
آلبالو
تگ

نظر شما چیست؟

avatar
  عضویت  
اشاره به موضوع
بستن
بستن